Dr. Həsən Əsədov – Üz-Çənə Cərrahiyyəsində Elmi Məktəblə Yüksək Cərrahi Ustalığın Vəhdəti

Cərrahiyyədə peşəkarlığın əsl ölçüsü yalnız əməliyyat aparmaq bacarığı deyil, ən mürəkkəb vəziyyət qarşısında düzgün qərar vermək, məsuliyyətin ağırlığını dərk etmək və əldə olunan nəticənin insanın sonrakı həyatına necə təsir göstərəcəyini əvvəlcədən düşünməkdir. Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Dr. Həsən Əsədov məhz bu prinsipləri öz peşə fəaliyyətində birləşdirən üz-çənə cərrahlarından biridir. Onun seçdiyi ixtisas tibbin həm yüksək dəqiqlik, həm geniş nəzəri hazırlıq, həm də böyük praktiki təcrübə tələb edən sahələrindəndir. Üz və çənə nahiyəsində aparılan müdaxilələrin insanın nəfəs almasından qidalanmasına, nitqindən xarici görünüşünə qədər bir sıra həyati funksiyalarla bağlı olması burada cərrahın üzərinə ikiqat məsuliyyət qoyur. Dr. Həsən Əsədovun peşə fəaliyyətində bu məsuliyyət hər bir klinik qərarın əsasını təşkil edir.

Onun həkimlik fəaliyyətinin diqqətçəkən istiqamətlərindən biri anadangəlmə dodaq və damaq yarıqlarının cərrahi korreksiyasıdır. Belə bir problemlə dünyaya gələn uşağın müalicəsi əslində bir əməliyyat tarixindən çox daha böyük məna daşıyır. Burada söhbət uşağın normal qidalanması, nitq qabiliyyətinin gələcək inkişafı, üz quruluşunun formalaşması və böyüdükcə cəmiyyətə daha rahat inteqrasiya etməsindən gedir. Cərrahın müdaxiləsi körpənin gələcək həyatının müxtəlif mərhələlərinə təsir edə bildiyindən bu sahədə hər detal xüsusi əhəmiyyət qazanır. Dr. Həsən Əsədov belə həssas hallarda tibbi nəticə ilə yanaşı, uşağın gələcək inkişaf perspektivlərini də diqqətdə saxlayan yanaşmaya üstünlük verir. Bir uşağın üzündə yaranan sağlam dəyişiklik bəzən bir ailənin illərlə daşıdığı narahatlığın sevincə çevrilməsi deməkdir. Həkim əməyinin ən qiymətli tərəflərindən biri də məhz belə məqamlarda görünür.

Üz-çənə və baş-boyun cərrahiyyəsində mürəkkəb əməliyyatlar xüsusi hazırlıq tələb edən tamam başqa bir peşəkarlıq mərhələsidir. Sinirlərin, damarların, əzələlərin, sümük strukturlarının və həyati əhəmiyyət daşıyan digər anatomik elementlərin bir-birinə yaxın yerləşməsi cərrahın hər hərəkətini son dərəcə məsuliyyətli edir. Belə əməliyyatlarda təcrübə sadəcə üstünlük deyil, vacib şərtdir. Dr. Həsən Əsədovun bu sahədə formalaşdırdığı peşəkar yanaşmanın əsasında əməliyyata qədər aparılan ciddi hazırlıq, klinik vəziyyətin bütün tərəflərinin qiymətləndirilməsi və müdaxilənin məqsədinin dəqiq müəyyənləşdirilməsi dayanır. Cərrahiyyədə bəzən böyük nəticə çox kiçik detala göstərilən diqqətdən başlayır. Məhz bu səbəbdən onun fəaliyyətində dəqiqlik təsadüfi xüsusiyyət deyil, peşə prinsipidir.

Rekonstruktiv cərrahiyyə isə həkim əməyinin insan həyatında nə qədər böyük dəyişiklik yarada biləcəyini ən aydın göstərən istiqamətlərdəndir. Ağır travmadan, anadangəlmə problemdən, müxtəlif xəstəliklərdən və ya əvvəlki cərrahi müdaxilələrdən sonra üz nahiyəsində yaranmış deformasiya insanın gündəlik həyatına ciddi təsir göstərə bilər. Belə vəziyyətdə rekonstruksiya yalnız müəyyən toxumanın və ya anatomik quruluşun bərpası deyil. Məqsəd insanın funksional imkanlarını yaxşılaşdırmaq, üzün mümkün qədər təbii anatomik harmoniyasını qorumaq və pasiyentin özünə olan inamını yenidən gücləndirməkdir. Dr. Həsən Əsədovun estetik və rekonstruktiv cərrahiyyəyə münasibətində də süni dəyişiklik yaratmaqdan daha çox, insanın fərdi üz xüsusiyyətlərini qorumaq və tibbi zərurətlə estetik uyğunluğu düzgün şəkildə uzlaşdırmaq ön plana çıxır. Belə yanaşma cərrahın təkcə texniki bacarığını deyil, estetik baxışını və ölçü hissini də tələb edir.

Dr. Həsən Əsədovun fəaliyyətini fərqləndirən mühüm məqamlardan biri onun əməliyyat otağındakı praktiki təcrübəsinin akademik fəaliyyətlə tamamlanmasıdır. Tibb üzrə fəlsəfə doktoru və dosent olmaq həkimin elmi düşüncə sisteminin formalaşmasında mühüm mərhələdir. Tibb, xüsusilə də cərrahiyyə dünənin bilikləri ilə uzun müddət kifayətlənməyə imkan verməyən sürətlə inkişaf edən sahədir. Yeni əməliyyat metodları, müasir görüntüləmə imkanları, rekonstruksiya üsulları və elmi yanaşmalar həkimdən daim yenilənməyi tələb edir. Dr. Həsən Əsədov üçün elmi fəaliyyətlə praktiki tibbin bir-birindən ayrılmaması məhz bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Klinik təcrübənin elmi biliklə zənginləşdirilməsi, elmi biliklərin isə real tibbi praktikada sınanması daha əsaslandırılmış və düşünülmüş qərarların verilməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda dosent kimi formalaşmış akademik təcrübə tibbi biliklərin gələcək həkim nəsillərinə ötürülməsi baxımından da xüsusi dəyər daşıyır.

Peşəkar həkimin cəmiyyət qarşısındakı mövqeyi xəstəxananın və əməliyyat otağının sərhədləri ilə bitmir. Həkimlik insan ağrısına yaxın olan peşədir və buna görə mərhəmət, diqqət və sosial məsuliyyət bu peşənin mənəvi sütunlarından hesab olunur. Dr. Həsən Əsədovun şəhid ailələrinə və qazilərimizə münasibətində nümayiş etdirdiyi ehtiram da bu dəyərlərin ifadəsidir. Vətənimizin ərazi bütövlüyü naminə ən böyük fədakarlığı göstərmiş insanların və onların ailələrinin qayğılarına həssas yanaşmaq hər bir vətəndaş üçün mənəvi borcdur, həkim üçün isə bu borc öz peşəsinin imkanları ilə insanlara fayda vermək məsuliyyəti ilə daha da dərinləşir. Qazinin sağlamlığına göstərilən diqqətin arxasında onun Vətən qarşısındakı xidmətinə hörmət, şəhid ailəsinə göstərilən ehtiramın arxasında isə əziz şəhidlərimizin xatirəsinə sədaqət dayanır. Tibbi biliyin belə ali mənəvi dəyərlərlə birləşməsi həkimlik peşəsinə xüsusi ucalıq gətirir.

Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Dr. Həsən Əsədovun peşəkar fəaliyyətinə bütövlükdə nəzər saldıqda qarşımızda yalnız müəyyən əməliyyatları icra edən cərrah deyil, üz-çənə cərrahiyyəsinin mürəkkəbliyini elmi düşüncə ilə dərk edən, hər pasiyentin probleminə fərdi yanaşan və öz peşəsinin məsuliyyətini dərindən anlayan həkim obrazı görünür. Onun fəaliyyət göstərdiyi sahədə bəzən cərrahın əllərində insanın sağlamlığı ilə yanaşı, danışmaq rahatlığı, təbəssümü, özünəinamı və gələcəyə münasibəti də dəyişir. Bu səbəbdən üz-çənə cərrahının gördüyü işi yalnız əməliyyatların sayı ilə qiymətləndirmək mümkün deyil. Əsl nəticə sağalmış pasiyentdə, rahat nəfəs alan uşaqda, yenidən özünə inanan insanda və övladının sağlamlığını görüb sevinən ailədə yaşayır. Dr. Həsən Əsədovun qazandığı peşəkar hörmətin əsasında da məhz elmin, təcrübənin, cərrahi ustalığın və insana xidmət amalının eyni məqsəddə birləşməsi dayanır.